فروش بچه ماهی در شمال

فروش انواع بچه ماهی مرغوب در شمال 

کپور

فیتوفاگ

بیگهد 

آمور (سفید)

 

تماس با ما

سایت	www.awadasht.ir
تلگرام	telegram.me/awafishfarm
کارشناس فنی	09128248214
کارشناس بهره برداری	09127076866

شرکت آوا دشت دینا

عرضه کننده تجهیزات و تاسیسات شیلات

 

 

[e-mail] 

 [e-mail] 

0912-707-6866  

 0912-824-8214  

^{_{https://telegram.me/awafishfarm}}  

کنترل بیماری و تلفات در استخرهای پرتراکم

جهت کنترل بیماری ها و تلفات ناشی از بیماری های استخرهای ماهی پرتراکم گرمآبی با کارشناسان ما تماس حاصل کنید

0912-824-8214

0912-707-6866

و برای اطلاعات بیشتر به صفحه ی زیر رجوع کنید:

 

http://fishfarm.blogfa.com/page/fishdisease

http://telegram.me/awafishfarm

تلگرام ما

http://telegram.me/awafishfarm

فروش کلیه تاسیسات و تجهیزات پرورش ماهی

 

 

فروش ماهي و بچه ماهي خوزستان
1. فروش انواع بچه ماهي :

- کپور
- آمور (ماهي سفيد يا علفخوار)
- فيتوفاگ (ماهي آزاد)
- بيگ هد
- اردک ماهي
- سوف
-خاوياري
-کوي
_تيلاپيا

*****************************
2. فروش انواع ماهي زنده و صيد شده :

- کپور
- آمور (ماهي سفيد يا علفخوار)
- فيتوفاگ (ماهي آزاد)
- بيگ هد
- اردک ماهي
-سوف
-خاويار
- تيلاپيا
*******************************
3. فروش لارو ماهيان گرمابي :

- کپور
- آمور (ماهي سفيد يا علفخوار)
- فيتوفاگ (ماهي آزاد)
- بيگ هد
- ماهي قرمز
***************************
4. فروش غذاي ماهيان گرمابي درخوزستان؛

- اکسترود
- پلت
- پودر گوشت
- پودر جوجه
- مکمل هاي غذايي
- ويتامين
-کرم فريز شده
***************************
5. فروش انواع هواده در خوزستان؛

- اسپلش
- سوپر اسپلش
- ايرجت

************************

6. فروش انواع ماهي و بچه ماهي قزل آلا:

 

- فروش بچه ماهي قزل آلا در مارکهاي مختلف ايراني و فرانسوي (آکوالند و بروتاين)
- فروش ماهي قزل الا پرواري معمولي ، دريايي و سالمون بصورت صيد شده و زنده

**************************

7. فروش انواع پمپ های آب با ظرفیت های مختلف:

**************************

8. طراحی و ساخت تابلوهای برق جهت کنترل و فرامین استخرهای ماهی پرتراکم

(شرایط ویژه)

**************************

9. فروش تجهیزات پایش و مراقبت سختی آب و گاز آمونیاک:

**************************

10. انواع شیرآلات و اتصالات مخصوص پرورش پرتراکم

**************************

11. نمایشگرهای مخصوص وضعیت آب استخر:

**************************

12. تجهیزات ابزاردقیق برای پایش و کنترل سطح آب و نگهداری از تاسیسات

**************************

13. انواع ظروف مخصوص تکثیر و پرورش ماهی

**************************

14. طراحي ، مشاوره و ساخت استخرهاي پرورش ماهي پرتراکم:

برداشت ماهی در استخرهای ماهی گرمآبی

برداشت ماهی در استخرهای خاکی

 

 

 

 

 

 

تکثیر و پرورش ماهی

     
 
 
 
در این نوشته شما با پرورش ماهی گرمابی و سردابی آشنا می شوید.
 
 ماهیان گرمآبی

 

 

شرایط محیطی مورد نیاز در پرورش ماهیان گرمابی :
 
تمام فعالیتهای حیاتی ماهی از قبیل رشد،تغذیه و تولید مثل تحت تاثیر عوامل محیطی قرار می گیرند.
 
علاوه بر آن عوامل محیطی در ایجاد و پیشرفت بیماریهای مختلف ماهی نقش دارد.
 
1. دمای آب : دمای آب در طول سال،ماه و حتی در طول شبانه روز در حال تغییر است.
 
باتوجه به اینکه ماهی آبزی خونسردی است دمای بدن آن با دمای آب اطراف تقریبا برابر است . به همین دلیل است که تغذیه و رشد و متابولیسم بدن تحت تاثیر دمای محیط قرار میگیرند. از طرفی با افزایش دما، نیاز ماهی به اکسیژن نیز افزایش پیدا میکند که در این مواقع هوادهی استخر ضرورت پیدا میکند.
 
دمای مناسب آب برای کپور معمولی 25 تا 30 درجه است .
 
2. PH آب : حداقل و حداکثر PH مورد قبول 5/6 تا 9 در نظر گرفته شده است . PH در بعد از ظهرها به حداکثر میرسد که با پاشیدن آب آهک در اوایل صبح از افزایش شدید PH در بعد از ظهر ها جلوگیری می کند و در هنگام طلوع آفتاب به حداقل می رسد.
 
PH خیلی زیاد یا پائین باعث آسیب به بافت های مختلف بدن به ویژه آبشش ها می شود.
 
افزایش PH آب خاصیت سمیت بعضی مواد از قبیل آمونیاک را افزایش می دهد که آمونیاک برای ماهی سمی و خطر ناک است که برای پیشگیری از این رویداد باید PH آب به طور مرتب اندازه گیری شود .
 
3. شوری و سختی آب :شوری آبهای شیرین کمتر از یک گرم در لیتر است . ماهیان گرمابی پرورشی شوری تا 2 گرم در لیتر را تحمل میکند ولی حداکثر شوری قابل تحمل برای آنها حدود 9 گرم در لیتر است که در این حالت شوری بالای 2 باعث کاهش رشد ماهیها می شود.
 
سختی آب هم بر اساس غلظت کربنات کلسیم آب تعیین می شود .از نظر سختی، آبها را به چهار دسته تقسیم می کنند :
 
الف: آبهای نرم : 0-75 میلی گرم در لیتر کربنات کلسیم
 
ب: آبهای متوسط : 75-150 میلی گرم در لیتر کربنات کلسیم
 
ج: آبهای سخت : 150-300 میلی گرم در لیتر کربنات کلسیم
 
د: آبهای خیلی سخت : بالای 300 میلی گرم در لیتر کربنات کلسیم
 
بنابر این هر چه آب سخت تر باشد تغییرات PH آب کمتر است و مسمومیت ماهی با فلزاتی از قبیل سرب،آهن،جیوه کاهش می یابد.
 
4. اکسیژن محلول آب : اکسیژن یکی از فاکتورهای مهم و اساسی برای سلامتی ماهی است.در ماهیان گرمابی، غلظت اکسیژن کمتر از یک میلی گرم در لیتر است در صورتی که ادامه پیدا کند ،معمولا کشنده خواهد بود که این حالت بیشتر در روزهای گرم،در شرایط استرس،ضعیف بودن ماهیها و شرایطی از این قبیل که ماهی به کمبود اکسیژن حساسیت بیشتری پیدا کند بسیار خطر ناک است . معمولا تلفات در در اوایل صبح یا در طول شب
 
اتفاق می افتد . ماهیها در در محل ورود آب تجمع یافته،به سطح آب آمده و هوا را می بلعند و در صورتی که این وضعیت ادامه پیدا کند بی حال شده و تلف می شوند.
 
نشانه های کمبود اکسیژن در ماهیان : 1. رنگ پریدگی پوست 2. پرخونی آبششها 3. خونریزیهای کوچک در بعضی از قسمتهای بدن
 
راههای رفع حالت کمبود اکسیژن در استخر : 1. وارد کردن آب به صورت پلکانی 2. افزودن آب تازه که معمولا حاوی اکسیژن بیشتری است 3. وسایلی که آب را برهم بزند .
 
5. عدم گل آلودگی آب : گل آلود بودن آّب موجب جلوگیری از نفوذ نور و کندی تولیدات بیولوژیک استخر میگردد. این مواد معلق به تدریج در کف استخر تجمع یافته و موجب افزایش رسوبات کف و کاهش عمق استخر می گردد . این مواد مشکلاتی برای ماهیان ایجاد میکند از جمله اینکه با ورود به آبششها و سطوح حساس بدن باعث اختلال در فعالیتهای طبیعی بدن می شود .
 
انتخاب محل مناسب برای ساخت استخر پرورشی کپور ماهیان :
 
مهمترین عامل در ارزیابی کیفی یک محل ، منبع تامین آب است . برای تعیین ظرفیت تولید ماهی در یک محل ، باید از کیفیت آب آن در طول سال با خبر بود .
 
(بنابراین از عوامل کلیدی می توان موارد زیر را ذکر کرد : تامین آب،توپوگرافی محلو نگهداری کردن آب)
 
معیارهای مهم در انتخاب محل :
 
1. در دسترس بودن محل و کافی بودن زمین برای ساخت تاسیسات مختلف
 
2. آب کافی و مناسب از نظر کیفیت در محل وجود داشته باشد.
 
3. انجام آزمایشات خاک
 
4. نزدیک بودن به راه شوسه و نزدیک بودن به شبکه برق
 
5. وجود درخت یا فضای سبز در اطراف محل انتخاب شده
 
6. در دسترس بودن کودهای آلی و منابع غذائی ارزان قیمت در نزدیکی محل انتخاب شده
 
7. وضعیت توپوگرافی محل طوری باشد که اجازه خاک برداری با هزینه کم را بدهد .
 
8. اگر از آب رودخانه استفاده می شود باید مشکل سیل و طغیان رودخانه در منطقه وجود نزدیکی به راه شوسه آب کافی و مناسب
 
9. فضای سبز اطراف استخر نزدیک بودن به شبکه برق
 
10. کافی بودن زمین
 
ماهیان گرمابی
 
 
انواع سیستم های پرورش ماهیان گرمابی :
 
1. سیستم پرورش متراکم :در این روش تراکم بسیار بالا است و پرورش در استخرهای سیمانی و با استفاده از غذای دستی و به روش تک گونه ای (کپور معمولی) انجام میشود.
 
2.سیستم پرورشی نیمه متراکم :متداولترین روش پرورش کپور ماهیان در جهان است.معمولا به صورت چند گونه ای انجام میشود و تغذیه ماهیها از تولیدات طبیعی استخر (که با کود دهی مناسب افزایش پیدا میکند) و علوفه و دانه های غلات انجام میشود.
 
3.سیستم پرورش گسترده : بسته به شرایط مختلف محیطی تا 1500 قطعه ماهی در هکتار رها سازی می شود. این روش معمولا در حوضچه های ذخیره آب کشاورزی و یا آبگیرهای محصور انجام میگیرد و نیازی به استخر سازی نیست .
 
4. سیستم پرورش تک گونه ای :بیشتر برای کپور ماهیان استفاده میشود .در این حالت معمولا کپور به تنهائی پرورش می یابد و برای تغذیه آن بر غذای دستی تکیه بیشتری میشود.
 
5. سیستم پرورش چند گونه ای :در این روش چند گونه ماهی به طور توام در یک استخر ریخته میشوند و از همه غذای موجود در آب از قبیل :پلانکتون های گیاهی و جانوری،کرمها،حشرات و... استفاده میشود.چهار گونه ماهی از خانواده کپور ماهیان عبارتند از : کپور معمولی،کپور علف خوار(آمور)،کپور نقره ای(فیتوفاگ) و کپور سر گنده
 
در این سیستم معمولا توصیه میشود 35 درصد کپور معمولی،15 درصد کپور علفخوار،40 درصد کپور نقره ای و 10 درصد کپور سر گنده در استخر رها سازی شود.
 
6. سیستم پرورش توام : ماهی با اردک،برنج و میگو.
 
7.سیستم پرورشی تک جنسی : فقط یک جنس نر یا ماده پرورش داده میشود .در مورد کپور معمولی و تیلاپیا کاربرد فراوانی دارد .
 
ماهیان سردآبی
مقدمه :
 
سیر رو به رشد جمعیت جهان و متعاقب آن افزایش نیازهای پروتئینی این جمعیت باعث شده است،بشر به مصرف آبزیان از جمله ماهیها،سخت پوستان،نرم تنان و سایر آبزیان رو آورد.همچنین کاهش ذخایر آبزی بشر را بر آن داشته تا برای پرورش گسترده آبزیان در محیطهای آبی کوچک و محدود اقدام کند.
 
پرورش ماهی در حوضچه از دیر باز معمول بوده است. در کشور چین،پیشینه آن به 2700 سال پیش از میلاد بر می گردد. بنا به دلایل متعددی پرورش ماهی بر پرورش دیگر دامهای اهلی که مصرف خوراکی دارند برتری دارد که می توان به موارد زیر اشاره کرد :
 
1- ضریب تبدیل غذایی در ماهی 5/1 برابر طیور و دو برابر گوسفند و گاو است که دلیل آن نیاز کمتر ماهی به مصرف انرژی برای گرم کردن بدن وغلبه بر نیروی جاذبه است.
 
2- ماهی را می توان در تراکم زیاد نیز پرورش داد .
 
3- پرورش ماهی، روشی بسیار موثر در مصرف مواد زائد کشاورزی و دامپروری است
 
4- گوشت ماهی، ارزش غذائی بسیار بالایی دارد .
 
گوشت ماهی نه تنها سریعتر از گوشت های دیگر هضم می شود، بلکه دارای مقادیر قابل توجهی اسیدهای آمینه ضروری از قبیل لیزین و متیونین است. علاوه بر آن، دارای اسیدهای چرب ضروری بویژه یک اسید چرب اختصاصی است که باعث کاهش کلسترول خون می شود . ویتامینها و املاح موجود در گوشت نیز ارزش غذایی آن را افزایش داده است.
 
 
ماهیان سرد آبی:
 
معرفی ماهی قزل آلای رنگین کمان :
 
قزل آلای رنگین کمان از خانواده آزاد ماهیان(Salmonide) با نام علمی Onchorhynchus mykiss است و با نام انگلیسی Rainbow trout معروف است. در میان آزاد ماهیان این گونه تنها گونه ای است که برای پرورش بسیار مناسب تشخیص داده شده است،چرا که در برابر تغییرات محیطی نظیر تغییر مقدار O2 و CO2 محلول در آب،آلودگیهای کم و درجه حرارت مقاوم و از سرعت رشد مناسبی برخوردار است. به علاوه این که به راحتی از غذاهای دستی مصنوعی استفاده می کنند.
 
این گونه را می توان به راحتی در کانالها،حوضچه های گرد،مستطیل و سیلوبی از جنس بتن یا فایبر گلاس پرورش از لحاظ ظاهری قزل آلای رنگین کمان بدن کشیده ای دارد،باله هایش توسعه یافته و تعداد آن هشت تاست. این باله ها شامل دو باله سینه ای،دو باله شکمی،یک باله مخرجی،یک باله دمی و دو باله پشتی است که یکی از آنها بالای بدن ماهی و در وسط قرار دارد و دارای اشعه است. باله پشتی دیگر کوچک و بدون اشعه و بر روی ابتدای ساقه دمی قرار دارد.
 
رنگ بدن این آبزی سبز زیتونی،در پشت تا خاکستری روشن و سفید در شکم با خالهای سیاهرنگ می باشد.(شکل شماره1) قزل آلای رنگین کمان دهان بزرگی دارد که هنگام
 
صید طعمه به علت آزاد بودن استخوانهای فکی،به مقدار زیادی باز می شود و طعمه های بزرگ را شکار می کند. دهان این ماهی بر روی فکها،سقف و زبان دندانهای تیز و به عقب برگشته ای داردکه تنها برای گرفتن و هدایت طعمه به دستگاه گوارش کاربرد دارند.
 
محیط زیست طبیعی قزل آلا :
 
این گونه ماهی،بومی حوضه آبریز بخش شرقی اقیانوس آرام از آلاسکا تا مکزیک است. با این حال به دلیل قابلیت سازگاری و مقاومت بالای این ماهی در برابر تغییرات محیطی،به تدریج به سایر نقاط دنیا که قابلیت زیستی آن را داشتند،عرضه شد. قزل آلای رنگین کمان متعلق به آبهای سرد و شفاف با بستر سنگی و سنگلاخی و شنی است.
 
این آبزی در شرایط طبیعی در رودخانه ها و دریاچه های سرد و خنک زیست می کند و برای تولید مثل به مناطق بالا دست رودخانه ها مهاجرت می کند. تغذیه قزل آلا به طور طبیعی از لارو حشرات،حشرات آبزی، ماهیان ریز و سایر موجودات مستقر در رودخانه ها صورت می پذیرد.
 
نیازهای زیستی قزل آلای رنگین کمان :
 
دانستن نیازهای زیستی این گونه،جهت پرورش موفق آن لازم و ضروری است به طوری که هر چه بیشتر با نیازهای زیستی قزل آلا آشنا باشیم،به همان اندازه در امر پرورشش موفق خواهیم بود. نیازهای ضروری این ماهی عبارت است از :
 
1. اکسیژن : همان طور که گفته شد قزل آلای رنگین کمان به آبهای پر اکسیژن و زلال نیاز دارد و ساختن این عامل اساسی در حد مطلوب،ضامن بقا و پرورش موفق این آبزی خواهد بود. حداقل مقدار اکسیژن موجود در آب که قزل آلا به آن نیاز دارد،شش میلی گرم در لیتر است و حد مطلوب آن در فاصله 9 تا 11 میلی گرم در لیتر قرار دارد که تامین آن ضروری است.
 
2. حرارت : از دیگر عاملهای زیستی این ماهی دمای آب است. قزل آلا در درجه حرارتهای 12 تا 18 درجه سانتی گراد بهترین رشد را داراست. البته درجه حرارتهای بالاتر از 18 و پائین تر از 12 نیز برای ماهی قابل تحمل است ولی برای رشد و پرواربندی این گونه مناسب نیست .
 
نکته قابل توجه درباره دمای آب و میزان اکسیژن این است که هر چه دمای آب بالاتر باشد قابلیت نگهداری اکسیژن در آب کاهش پیدا می کند . پس درجه حرارت آب را باید در حدی قرار داد که حلالیت اکسیژن در آن،در سطح بالائی قرار گیرد.
 
3. ph :
 
ph آب مورد استفاده برای پرورش باید بین 5/6 تا 8 باشد . PH کمتر یا بیشتر از این مقدار سبب اختلال در رشد خواهد شد.
 
4.سرعت جریان آب : آب ورودی از منبع به استخر چنان سرعت داشته باشد که سبب ایجاد مشکلات برای ماهیان نشود؛چرا که سرعت بالای جریان آب سبب صرف انرژی ماهیان برای مقابله با شدت جریان و حفظ تعادل و شناوری در آب می شود. از طرف دیگر کاهش بیش از حد جریان آب ماهی ها را با کمبود اکسیژن و آب سرد و زلال مواجه می سازد و مواد دفعی و سمی موجود در استخر به خوبی شسته نمی شوند. به عبارت دیگر تهویه به خوبی صورت نمی گیرد.
 
مناسب ترین سرعت جریان آب برای قزل آلا بین 2تا5 سانتی متر در ثانیه است.
 
5. منابع آبی : تا کنون منابع آبی مختلفی برای پرورش قزل آلا معرفی شده است که از آن جمله می توان از رودخانه،نهر،چشمه،قنات و چاه نام برد.
 
مناسب ترین منبع آبی برای پرورش قزل آلا،چشمه های سقوطی است چرا که تمیز و شفاف و پر اکسیژن است و آلودگی ندارد . و اما آب چاه اکسیژن پائینی دارد و قبل از مصرف باید هوادهی شود . آب رودخانه ها و نهرها در بعضی موارد حاوی آلودگی است که باید در مصرف آن احتیاط کرد.
 
چشمه ها:
 
در برسی آب ابتدا باید منابع آب را شناخت . مهمترین منابع آبی که در کارگاه ها مورد استفاده قرار میگیرند چشمه ها هستند که چشمه ها دارای ویژگی های خاصی هستند . به عنوان مثال تغییرات درجه حرارت آن ها در طول سال در مظهر چشمه (c0 2-1±) هستند و تغییرات دبی کمی دارند ، دارای کدورت ، منابع آلودگی و یخبندان نیز نمی شوند .
 
انواع چشمه ها :
 
الف – چشمه های سقوطی : که در آنها پس از این که آب از مظهر چشمه خارج می شود با شیب تندی به طرف پایین بستر حرکت می کند . چشمه های سقوطی در جهت شیب به سرعت حرکت می کنند و سفیدی رنگ آب به علت ورود بیش از حد هوا در داخل آب است . از ویژگی این چشمه ها ، بر خورد زیاد آب با هوا با سرعت زیاد می باشد که از نظر اکسیژن ، آب به حد اشباع می رسد . از طرفی چون سرعت جریان آب زیاد است مانع رسوب گذاری در طول بستر می شود . هم چنین گیاهان در بستر آن ها قدرت رویش ندارند. از این مظر چشمه های سقوطی یکی از با ارزش ترین چشمه ها است که از
 
نمونه آن در ایران چشمه دشت ارژن است .
 
ب- چشمه های حوضچه ای: در این موارد ، آب چشمه از گودالی در آمده و در جهت شیب به طرف پایین دست حرکت می کند . آب خیلی آرام از مظهر چشمه خارج شده و چندان نمی تواند اکسیژن در یافت کند . قابلیت رسوب گذاری داشته و از این لحاظ مواد غذایی و خاک و برگ در کف حوضچه رسوب می کند و اکسیژن موجود در آب مصرف می شود . گیاهان در این چشمه ها رشد خوبی دارند و این گیاهان تغییرات PH را در طول شبانه روز به وجود می آورند . این چشمه از دیدگاه مصرف آب در پرورش در درجه سوم اهمیت قرار دارد . چشمه آتشکده در استان فارس از این نمونه است . درجه حرارت در این چشمه حوضچه ای بین 15-5/14 درجه سانتیگراد است و از نظر درجه حرارت برای پرورش مناسب است .
 
ج-چشمه های بینابینی : این نوع چشمه ها خصوصیات بینابینی دارند . در این نوع چشمه ها هم گیاه وجود دارد و آب حالت جریان ملایم دارد . بنابراین از دیدگاه پرورش ماهی در درجه دوم قرار دارد . نمونه معروف این چشمه ، چشمه دیمه و ده چشمه در استان جهار محال بختیاری ( که درجه ی حرارت آن نیز در طول سال تقریبا 10 درجه سانتی گراد می باشد ) است . در کنار آن نیز مزارع پرورش ماهی قزل آلا احداث شده است .
 
د- چشمه های گسترده : این چشمه ها معمولا آب موقت دارند و مجرای خروجی مشخصی ندارند . مقدار آب آن ها کم است و از دیدگاه پرورش آبزیان اهمیتی ندارند . بزرگترین کارگاه های پرورش و تکثیر قزل آلا در کنار چشمه های سقوطی قرار دارند .
 
2-نهر و رود خانه ها :
 
از نظر مشخصات هیدرولوژیکی دارای ویژگی های خاصی است : تغییرات دبی در آن ها زیاد است که این عامل مشکلی در کارگاه تکثیر محسوب می شود . از نظر اقتصادی حداقل دبی مطرح است . ویژگی دیگر تغییرات درجه حرارت است .مشکلات دیگر این است که همواره کارگاه متاثر از این است که رود خانه در چه وضعیتی قرار دارد . مثلا آلودگی رودخانه ها باعث از بین رفتن ماهی ها در کارگاه می شود . اگر در اطراف رودخانه سنگ های سخت آبرفتی وجود داشته باشد آن رودخانه برای پرورش قزل آلا مناسب نیست . رودخانه هلیل رود که در آن اتفاقا آب رودخانه نیز زیاد است اما رنگ آب رودخانه حالت خاصی دارد و آجری شکل است از این دسته محسوب می شود . اگر در رودخانه ای تغییرات دبی رود خانه زیاد باشد ، آن منطقه برای پرورش ماهی مناسب نیست چون احتمال سیلاب در این مناطق زیاد است و برای جلوگیری از سیلاب ها و جا به جایی بستر رودخانه ها ، بستر سازی ومهار کردن منابع آنها یکی از مهمترین روش ها است .
 
سد ها ودریاچه ها :
 
از نظر استفاده و از نظر ویژگی مانند آب های جاری (نهر ها ورودخانه ) است با این تفاوت که در سد ها و دریاچه ها نوسانات PH(به طرف قلیایی ) به ویژه در تابستان ها به علت فعالیت های فتو سنتزی گیاهان بیشتر است .مثلا اگر ورودی رودخانه ای که وارد سد می شود دارای سنگ های تیز و زمخت باشد آن رودخانه برای تکثیر طبیعی ماهی مناسب نیست . در ضمن هر چقدر آب دارای رنگ آبی متمایل به سبز باشد دریاچه برای پرورش ماهی مناسب است . دریاچه نئور در نزدیگی اردبیل از بهترین دریاچه های ایران برای پرورش ماهیان قزل آلا است .
 
آب های زیر زمینی :
 
این آب ها از نظر مشخصات شبیه چشمه ها هستند و دارای اکسیژن کمی . مواد معلق و کدورت در آب وجود ندارد عیب کلی این قسمت ، پمپاژ آب است که کاری بس مشکل و گران است . در این آب ها ، پمپاژ کردن آب بسیار پر هزینه و کاری ریسکی است ، ریسک کردن از نظر منابع آب برای قزل آلا بسیار خطرناک است . آب های زیر زمینی از لحاظ یک
 
نواختی درجه حرارت اهمیت دارد . برای استفاده از آب های زیر زمینی کار مناسب در
 
پرورش قزل آلا استفاده از چاه های آرتزین است چون مقدار آب در این چاه ها قابل ملاحظه
 
است .
 
رابطه میزان آب و تولید :
 
رابطه بسیار نزدیکی میان این دو بر قرار است . در ازای ورودی یک لیتر آب در ثانیه 50 تا 120 کیلو گرم ماهی قزل آلا می توان در سال تولید کرد . اختلاف بین دو رقم 50 تا 120 به کیفیت آب بستگی دارد و هر چه کیفیت آب بهتر باشد رقم تولیدی بیشتر است . رابطه میان کیفیت و کمیت آب قابل جابه جایی است به این معنا که یک آب با کیفیت بالا
 
مقدار آن را می توان کم کرد ولی برای آب های با کیفیت پایین باید مقدار آب زیاد باشد . در درجه حرارت ثابت هر اندازه ماهی کوچک تر باشد تراکمش کمتر است چرا که نیاز اکسیژنی بچه ماهیان بیشتر است و میزان 02 محلول کاهش می یابد . معمولا قزل آلا بخشی از نیاز های معدنی خود را از محیط می گیرد و از این نظر آنهایی که دارای املاح بیشتری هستند ، مناسب ترند . آزادماهیان پرورشی در آب شور بسیار سریع رشد می کنند به طوری که ماهی را در آب شیرین پرورش داده و سپس مقدار آب شیرین را کم کرده و به مقدار آب شور اضافه کرده تا ماهی به شرایط دریا عادت کند.
 
6. مواد غذایی : غذای مورد استفاده باید از ارزش غذایی بالایی برخوردار باشد و بتواند نیازهای ماهی را تامین کند. به علاوه اینکه سبب رشد سریع آن شود. برای این منظور غذای تهیه شده باید حاوی همه گروه مواد غذایی نظیر پروتئین،چربی،هیدرات کربن
 
ویتامین و مواد معدنی باشد که نیاز به هر یک از این گروه مواد غذایی بسته به سن ماهی متفاوت است .
 
مکان یابی :
 
مکان یابی از عوامل مهم و محوری پرورش قزل آلا ست که اگر در این امر دقت نشود،نه تنها پرورش موفق نخواهد بود بلکه کل سرمایه گذاری انجام شده با خطر مواجه خواهد شد
 
لذا باید با صرف وقت فراوان و پس از بررسی همه جانبه،مکان مورد نظر را انتخاب کرد. برای رسیدن به این هدف موارد زیر را باید مد نظر قرار داد :
 
1. اقلیم : شرایط آب و هوایی منطقه مورد نظر برای احداث کارگاه باید به گونه ای باشد که با پرورش قزل آلا سلزگاری داشته باشد؛یعنی نه آنقدر گرم باشد و نه آنقدر سرد باشد که پرورش قزل آلا را محدود کند.
 
2. توپوگرافی :منطقه مورد نظر باید طوری باشد که حتی المقدور کمترین عملیات خاک برداری و تسطیح در آن صورت پذیرد. ازطرف دیگر زمین باید طوری انتخاب شود که امکان آبگیری حوضچه ها به صورت ثقلی وجود داشته باشد،در غیر این صورت نیاز به پمپ آب خواهد بود که باز هم سرمایه گذاری را تا حدودی محدود می سازد.
 
3. امکانات محل : مکان مورد نظر در مرحله اول باید به یکی از راههای ارتباطی به شهرهای بزرگ برای خرید غذا،بچه ماهی،دارو،فروش ماهیان بازاری و ... نزدیک و از امکاناتی بظیر برق،تلفن و آب بهداشتی برخوردار باشد.
 
4. منبع آب : هر چه کارگاه و منبع آبی مورد استفاده به هم نزدیکتر باشند،مفیدتر خواهد بود.البته بهتر است در محل کارگاه یک یا چند حلقه چاه برای مواقع ضروری حفر شود چرا
 
که در طول دوره پرورش ممکن است با مواردی نظیر کاهش جریان و مقدار آب،آلودگی منبع آبی و گل آلود شدن منبع مورد استفاده مواجه شویم.
 
5. مالکیت محل احداث کارگاه : از نکات مورد توجه در احداث کارگاه مالکیت زمین است اگر زمین مالکیت مشخصی نداشته با به صورت اجاره کوتاه مدت باشد،سرمایه گذاری در آن منطقی نخواهد بود،چرا که اصل سرمایه اولیه صرف طراحی و ساخت سازه ها و تاسیسات آن می شود.
 
احداث حوضچه های پرورشی :
 
 
قبل از احداث حوضچه ها و تاسیسات مورد نیاز،مشخص کردن ظرفیت کارگاه ضروری است. ظرفیت کارگاه با توجه به مقدار آب ورودی به کارگاه تعیین می شود به این صورت که به ازای هر 10 لیتر بر ثانیه آب ورودی،ظرفیت یک تن پرورش ماهی بازاری را در نظر می گیرند و از طرف دیگر به ازای هر یک تن ظرفیت کارگاه، 100 متر مربع فضای مفید در نظر می گیرند.
 
پس از تعیین ظرفیت کارگاه ابتدا زمین را مسطح و آن را بر حسب محل ورود و خروج آب و تاسیسات جانبی آن تسطیح و شیب بندی می کنند. بعد از تسطیح منطقه،برای احداث حوضچه ها در محل مورد نظر به مقدار لازم خاکبرداری می کنند.
 
برای ساخت دیواره های حوضچه ها و کانالها می توان از بتن مسلح(همراه میل گرد) یا غیر مسلح(همراه آجر یا بلوک) استفاده کرد. باید توجه کرد که ساخت سازه ها و حوضچه ها به گونه ای باشد که شیب ملایمی از محل ورودی تا خروجی(2 تا 5 درصد)داشته باشد.
 
برای جلوگیری از ماهیهان هرز،آشغال و خروج ماهیان از حوضچه ها،توریهایی تعبیه شود.
 
آماده سازی حوضچه ها قبل از ماهی دار کردن :
 
قبل از آبگیری و ماهی دار کردن استخرها باید این موارد را مورد توجه قرار داد :
 
1- اگر برای اولین بار از حوضچه ها و کانالهای کارگاه استفاده می شود،باید قبل از آبگیری کلیه مصالح اضافی و مواد مصرفی اضافی آنها جمع آوری و حوضچه ها و کانالها شستشو داده شوند.
 
2- اگر برای بار دوم یا چندم است که از استخر استفاده می شود،باید قبل از آبگیری،کلیه کانالها و حوضچه ها تمیز و ضد عفونی شوند بعد از ضد عفونی کردن استخرها اقدام به برقراری جریان آب می کنیم تا مواد اضافی که برای ضد عفونی به کار برده شده است،شسته و از محل دور شوند.
 
3-قبل از آبگیری حوضچه ها حتما ورودیها و خروجی های آنها کنترل و از نصب توری در آنها اطمینان حاصل شود.
 
4- 24 ساعت بعد از آبگیری استخرها می توان حوضچه های پرورشی را ماهی دار کرد.
 
حمل و نقل بچه ماهیها به استخرهای پرورشی :
 
مرحله اول در شروع پرورش ماهی،تهیه و انتقال بچه ماهیهای خریداری شده با حداقل تلفات به کارگاه پرورشی است. در گام اول باید سعی کرد تا بچه ماهیان مورد نیاز از کارگاهی تهیه شوند که گواهی بهداشت داشته باشند و سلامت بچه ماهیان مورد نیاز را تضمین کند و همچنین باید سعی کرد تهیه بچه ماهیها از نزدیکترین محل به کارگاه پرورش ما صورت بگیرد.
 
به طور کلی دوروش برای حمل بچه ماهیان از محل فروش تا حوضچه ها توصیه می شود:
 
1- حمل با کیسه های نایلونی :برای این منظور از کیسه های نایلونی ضخیم دو یا سه لایه استفاده می شود؛به این ترتیب که ابتدا 25 درصد کیسه های نایلونی را از آب استخر حاوی بچه ماهیها پر می کنیم. سپس به نسبت 10 تا 20 کیلوگرم در متر مکعب درون کیسه ها، بچه ماهی وارد می کنیم. بعد از خالی کردن هوای موجود در کیسه نایلونی،این فضا را توسط اکسیژن موجود در کپسول اکسیژن پًر می کنیم(یعنی 75 درصد باقیمانده فضا).
 
سپس درٍ کیسه نایلونی را با نخ می بندیم. کیسه های آماده شده به این صورت را می توان در کارتن قرار داد یا به همین صورت توسط وسیله نقلیه حمل شوند. بعد از حمل کیسه های حاوی بچه ماهی به محل کارگاه مورد نظر،برای همدما شدن آب درون کیسه ها و حوضچه ها و جلوگیری از استرس بچه ماهیها،آنها را درون حوضچه ها قرار می دهیم و بعد از گذشت نیم ساعت،کیسه ها را پاره و بچه ماهیان را در حوضچه ها رها می کنیم.
 
2. حمل توسط مخزن : برای این منظور به یک مخزن پلاستیکی یا فلزی (استیل،آلومینیوم) تمیز که برای همین منظور ساخته شده باشد، نیاز است. قبل از آبگیری مخزن بهتر است آن را ضد عفونی کنیم. این روش بیشتر برای حمل بچه ماهیها در مسیر های طولانی به کار می رود. روش کار بدین صورت است که ابتدا لوله های سوراخدار را که به لوله مرتبط به کپسول اکسیژن مرتبط است،درکف مخزن قرار می دهیم،سپس مخزن مورد نظر را با آب موجود در استخر پًر می کنیم و شیر کپسول اکسیژن را باز می کنیم.
 
سپس با توجه به ظرفیت مخزن به آن بچه ماهی اضافه می کنیم ( 10 تا 20 کیلوگرم به ازای هر متر مکعب ). نکته قابل توجه در روش دوم این است که آب موجود در مخزن حتما باید دارای چرخش باشد،لذا برای این منظور از یک پمپ کوچک در بالای مخزن استفاده می شود. در این روش نیز مانند روش اول،قبل از خالی کردن بچه ماهیها در استخر حتما باید آب موجود در حوضچه ها و تانکر همدما شود.
 
نکته : برای حمل بچه ماهیها به حوضچه ها باید توجه کرد که 48 ساعت قبل و 24 ساعت بعد از حمل و نقل بچه ماهیها از غذا دهی به آنها خودداری شود.
 
تغذیه ماهیان پرورشی :
 
در تغذیه قزل آلا دو نوع غذا می تواند مورد استفاده قرار گیرد :
 
غذای تر : در گذشته که علم تغذیه آبزیان و ماهی مانند امروز پیشرفت نکرده بودند،ماهیان با غذاهای موجود تغذیه می شوند. غذای تر به غذایی گفته می شود که از رطوبت بالایی برخوردار باشند و شامل احشای دام،جگر،طحال،ماهی تازه و غیره است. استفاده از این گروه مواد غذایی خود مشکلاتی برای پرورش دهنده فراهم می آورد بنابراین مصرف این غذاها را برای ماهیان پرورشی محدود می کند.
 
خریداری،حمل و نقل،نگهداری،نحوه مصرف،احتمال آلودگیهای انگلی و قارچی و میکروبی آلوده کردن استخرها،کامل نبودن آنها از لحاظ نسبتهای گروههای مواد غذایی و بالا بودن ضریب تبدیل از معایب استفاده از غذاهای تر است. هنگامی که غذای تر به داخل
 
حوضچه های پرورشی اضافه می شود،به طور کامل به مصرف ماهیها نمی رسد و مقادیری از آن در کف حوضچه ها رسوب می کند و باعث کدورت آب شده ضمن اینکه سبب گرفتگی توریهای خروجی و بروز مشکلاتی نیز می شود.
 
2 . غذای خشک : مقدار مواد غذایی موجود در غذای قزل آلا طوری طراحی می شود که دارای 40 تا 50 درصد پروتئین،10 تا 15 درصد چربی، 10 درصد قند و مقدار کمی ویتامین و عناصر معدنی باشد .حجم باقیمانده غذا نیز توسط پر کننده ها،نظیر کنجاله تکمیل می شود. تهیه،حمل و نقل،نگهداری و مصرف این گروه از غذاها بسیار ساده است و ماهیان پرورشی به راحتی از آن استفاده می کنند. در مصرف غذا نکاتی حائز اهمیت است که حتما باید مد نظر قرار گیرد :
 
- اندازه غذای مصرفی برای ماهیان پرورشی در سنین مختلف بسیار مهم است بطوری که اگر اندازه غذای مصرفی بزرگتر از اندازه دهان ماهی باشد،نمی تواند مورد مصرف قرار گیرد.از طرف دیگر اگر اندازه غذا کوچک باشد به خوبی توسط ماهیان دیده و صید نمی شود به علاوه این که ماهی انرژی زیادی صرف گرفتن غذا می کند که این امر سبب کاهش رشد و هدر رفتن انرژی ماهی خواهد شد.
 
- مقدار غذای اضافه شده به حوضچه های پرورشی نیز از نکات مهم است. اگر غذا به مقدار کافی در اختیار ماهیها قرار نگیرد،رشد ماهیها محدود و سرعت رشد آنها کند خواهد شد. از طرف دیگر اگر غذا بیش از حد نیاز ماهی در حوضچه ریخته شود،در کف حوضچه ها جمع می شود و آلودگی آب و بستر حوضچه ها را به همراه خواهد داشت.
 
- دفعات غذا دهی نیز باید با رعایت اندازه ماهی باشد،به طوری که هر چه اندازه(سن)ماهی کوچک تر باشد دفعات غذا دهی بیشتر و مقدار آن کمتر و از طرفی هر چه سن ماهی بزرگتر باشد،دفعات غذادهی کمتر و مقدار غذا بیشتر خواهد شد.
 
صید ماهیان پرورشی :
 
بعد از 6 تا 8 ماه از شروع دوره پرورشی،یعنی هنگامی که وزن ماهیان به 250 تا 300 گرم رسید،اقدام به صید آنها می شود. در هنگام صید باید پاره ای از موارد زیر را رعایت کرد :
 
- بازاریابی ماهیان کارگاه قبل از عملیات صید؛
 
- قطع کردن تغذیه ماهیها 48 ساعت قبل از صید؛
 
- صید ماهیان در ساعات اولیه روز؛
 
- متوقف نکردن جریان آب در زمان صید؛
 
- شست و شوی ماهیان در سبدهای پلاستیکی توسط آب؛
 
- حمل و انتقال ماهیهای صید شده به بازار در اسرع وقت؛
 
- استفاده از وسیله نقلیه مناسب برای انتقال ماهیها به بازار.
 
هوادهی در حوضچه های پرورشی :
 
فراهم کردن اکسیژن در طی دوره پرورشی از نیازهای اساسی قزل آلا است. همان طور که گفته شد، آب ورودی به کارگاههای پرورش قزل آلا باید از میزان اکسیژن بالایی(9تا11 میلی گرم در لیتر)برخوردار باشد، به همین جهت برای جبران کمبود اکسیژن در حوضچه های پرورش متراکم قزل آلا از هوا دهی استفاده می شود. به طور کلی آب دو نوع اکسیژن دارد،یک اکسیژن ترکیبی که جزء ساختمان مولکول آب است و نوع دیگر،اکسیژن محلول در آب است که با مولکولهای آب پیوند ضعیفی برقرار می کند و همین نوع اکسیژن به
 
 
مصرف تنفس ماهی می رسد. فراهم ساختن اکسیژن محلول در آب به طرق مختلف صورت می گیرد :
 
الف – تامین اکسیژن محلول در آب از طریق وارد کردن هوا در آب : در این روش با تزریق هوا در آب می توان اکسیژن محلول در آب را بالا برد،زیرا میزان اکسیژن آب همواره از هوا کمتر است و در نتیجه با وارد کردن هوا در آب،اکسیژن جذب آب می شود و مقدار اکسیژن آن بالا می رود. در این خصوص می توان از لوله های سوراخ دار و سنگ هوا در کف استخر،که توسط لوله ای به کمپرسور هوا متصل است استفاده کرد .
 
ب – تامین اکسیژن محلول در آب از طریق وارد کردن آب در هوا : در این روش برای جبران کمبود اکسیژن در آب،آب را در معرض هوا قرار می دهند.
 
یکی از روشهای این کار استفاده از لوله های سوراخ دار در بالای استخرهای پرورشی است. بدین ترتیب که لوله های سوراخ دار در طول (یک طرف یا دو طرف) استخر قرار می گیرد. سپس آب ورودی به لوله ها از طریق یک دستگاه پمپ،با فشار از سوراخها بر روی سطح آب استخرها پاشیده و باعث افزایش اکسیژن محلول در آب می شود.
 
روش دیگر استفاده از هوا ده پارویی است. این دستگاه یک الکتروموتور دارد که یک محور فلزی را به گردش در می آورد. در انتهای این محور فلزی تعدادی پره وجود دارد که سبب جابجایی آب سطحی استخرها می شود. با به گردش در آمدن پره ها،آب سطح استخر جابجا می شود و در معرض هوا قرار می گیرد. به این ترتیب کمبود اکسیژن آب استخرها یا حوضچه ها تامین می شود.
 
توضیحات بخش دوم:
 
پرورش ماهی با استفاده از منابع آب کشاورزی در روستاها:
 
 
پرورش ماهی در کنار کار کشاورزی یکی از روشهای استفاده بهینه از منابع آبی است که ضمن اشتغالزایی و کمک به اقتصاد خانوار کشاورز موجب غنی سازی آب کشاورزی وافزایش محصولات زراعی وباغی خواهد شد.
 
در آب با دمای 8 تا 18 درجه سانتیگراد میتوان ماهی قزل آلا پرورش داد وبهترین ومناسبترین دما برای تغذیه ورشد ماهی قزل آلا 15 تا 16 درجه سانتیگراد است البته علاوه بر دمای مناسب آب , جریان دائم آب و تعویض آن نیز برای پرورش ماهی قزل آلا لازم وضروری میباشد.
 
در استخرهای دو منظوره , آبی که جهت آبیاری از چاه ویا چشمه خارج میشود قبل از ورود به زمین زراعی به استخر وارد شده و پس از آن خارج وبه مصرف آبیاری میرسد با شروع فعالیت کشاورزی وآبیاری محصولات در نیمه اول بهار ماهی در استخر رها شده ودوره پرورش 6 تا 8 ماه خواهد بود.
 
 
انواع استخرهای دو منظوره:
 
الف ) استخرهای ذخیره آب کشاورزی :
 
اکثراً مستطیل شکل بوده ودر نقاطی مشرف به زمین های زراعی احداث شده اند در این استخرها در صورتی میتوان ماهی قزل آلا پرورش داد که آب ورودی علاوه بر داشتن شرایط لازم جهت پرورش به میزانی باشد که در طول شبانه روز حداقل 50% آب استخر تعویض شود.
 
ب )استخرهای دو منظوره احداثی آبراهه ای :
 
براساس نقشه های تیپ شیلات به صورت سه استخر یا کانال سیمانی موازی طراحی میشود بطوری که آب به کانال یا استخر اول وارد شده از آن عبور می کند ودر هنگام ورود به استخر دوم بواسطه اختلاف ارتفاع وریزش آب مجدداً هوادهی شده وسپس به همین طریق وارد استخر سوم شده وبه مصرف کشاورزی وزراعت میرسد وبدین طریق در کنار کشاورزی در داخل استخرهای دو منظوره ماهی قزل آلا پرورش داده می شود.
 
روش کار:
 
آبی که در آن ماهی قزل آلا پرورش داده میشود باید سرشار از اکسیژن و عاری از گازهای مضر باشد وآب چاه های کشاورزی فاقد اکسیژن کافی و دارای گازهای زیان بار برای پرورش ماهی قزل آلا است برای رفع این مشکل از برجک هواده استفاده می شود که استوانه ای است با حداقل پنج طبقه توری فلزی چشمه ریز به فاصله بیست سانتیمتر از هم که باید از کف آب نما حداقل هفتاد سانتی متر ارتفاع داشته باشد که در این حال طبقات توری سطح تماس بیشتری بین آب چاه وهوا ایجاد کرده وباعث جذب اکسیژن هوا توسط آب ودفع دی اکسیدکربن وسایر گازهای زیان بار میگردد.
 
 
ظرفیت تولید هر استخر دو منظوره به میزان آب چاه وابسته است بعنوان مثال چاهی با آبدهی 20 لیتر در هر ثانیه میتواند یک استخر دو تنی ماهی قزل آلا داشته باشد در صورتی که چاه با آبدهی 40 لیتر در ثانیه یک استخر چهار تنی را پوشش میدهد.
 
تعداد بچه ماهی مورد نیاز با ازاء هر تن تولید 4000 قطعه بوده که بااضافه کردن ده درصد تلفات احتمالی باید برای تولید هر تن ماهی قزل آلا تعداد 4400 بچه ماهی به وزن تقریبی 5 گرم تهیه گردد تراکم ماهیان در این حالت 100-70 قطعه در هر متر مربع میباشد. اصول ماهیدار کردن و غذادهی ماهیان در استخرهای دو منظوره با اصول کلی پرورش ماهی قزل آلا یکسان است.
 
 
پرورش ماهی با استفاده از منابع آب کشاورزی در روستاها:
 
 
پرورش ماهی در کنار کار کشاورزی یکی از روشهای استفاده بهینه از منابع آبی است که ضمن اشتغالزایی و کمک به اقتصاد خانوار کشاورز موجب غنی سازی آب کشاورزی وافزایش محصولات زراعی وباغی خواهد شد.
 
در آب با دمای 8 تا 18 درجه سانتیگراد میتوان ماهی قزل آلا پرورش داد وبهترین ومناسبترین دما برای تغذیه ورشد ماهی قزل آلا 15 تا 16 درجه سانتیگراد است البته علاوه بر دمای مناسب آب , جریان دائم آب و تعویض آن نیز برای پرورش ماهی قزل آلا لازم وضروری میباشد.
 
در استخرهای دو منظوره , آبی که جهت آبیاری از چاه ویا چشمه خارج میشود قبل از ورود به زمین زراعی به استخر وارد شده و پس از آن خارج وبه مصرف آبیاری میرسد با شروع فعالیت کشاورزی وآبیاری محصولات در نیمه اول بهار ماهی در استخر رها شده ودوره پرورش 6 تا 8 ماه خواهد بود.
 
 
انواع استخرهای دو منظوره:
 
الف ) استخرهای ذخیره آب کشاورزی :
 
اکثراً مستطیل شکل بوده ودر نقاطی مشرف به زمین های زراعی احداث شده اند در این استخرها در صورتی میتوان ماهی قزل آلا پرورش داد که آب ورودی علاوه بر داشتن شرایط لازم جهت پرورش به میزانی باشد که در طول شبانه روز حداقل 50% آب استخر تعویض شود.
 
ب )استخرهای دو منظوره احداثی آبراهه ای :
 
براساس نقشه های تیپ شیلات به صورت سه استخر یا کانال سیمانی موازی طراحی میشود بطوری که آب به کانال یا استخر اول وارد شده از آن عبور می کند ودر هنگام ورود به استخر دوم بواسطه اختلاف ارتفاع وریزش آب مجدداً هوادهی شده وسپس به همین طریق وارد استخر سوم شده وبه مصرف کشاورزی وزراعت میرسد وبدین طریق در کنار کشاورزی در داخل استخرهای دو منظوره ماهی قزل آلا پرورش داده می شود.
 
روش کار:
 
آبی که در آن ماهی قزل آلا پرورش داده میشود باید سرشار از اکسیژن و عاری از گازهای مضر باشد وآب چاه های کشاورزی فاقد اکسیژن کافی و دارای گازهای زیان بار برای پرورش ماهی قزل آلا است برای رفع این مشکل از برجک هواده استفاده می شود که استوانه ای است با حداقل پنج طبقه توری فلزی چشمه ریز به فاصله بیست سانتیمتر از هم که باید از کف آب نما حداقل هفتاد سانتی متر ارتفاع داشته باشد که در این حال طبقات توری سطح تماس بیشتری بین آب چاه وهوا ایجاد کرده وباعث جذب اکسیژن هوا توسط آب ودفع دی اکسیدکربن وسایر گازهای زیان بار میگردد.
 
 
ظرفیت تولید هر استخر دو منظوره به میزان آب چاه وابسته است بعنوان مثال چاهی با آبدهی 20 لیتر در هر ثانیه میتواند یک استخر دو تنی ماهی قزل آلا داشته باشد در صورتی که چاه با آبدهی 40 لیتر در ثانیه یک استخر چهار تنی را پوشش میدهد.
 
تعداد بچه ماهی مورد نیاز با ازاء هر تن تولید 4000 قطعه بوده که بااضافه کردن ده درصد تلفات احتمالی باید برای تولید هر تن ماهی قزل آلا تعداد 4400 بچه ماهی به وزن تقریبی 5 گرم تهیه گردد تراکم ماهیان در این حالت 100-70 قطعه در هر متر مربع میباشد. اصول ماهیدار کردن و غذادهی ماهیان در استخرهای دو منظوره با اصول کلی پرورش ماهی قزل آلا یکسان است.
 
 
پاکسازی استخر:
 
تخته ها وتوریهای ورودی وخروجی بایستی در طول روز چندین بار بوسیله برس تمیز گردند. باید توجه داشت آب استخرها همیشه تمیز وشفاف وکف استخر همیشه نمایان باشد.بهترین زمان برای پاکیزگی استخرها صبحها وقبل از غذا دهی به ماهیان است.قبل از تمیزی استخر, ماهیان باید حدود 15 _ 10 ساعت قبل غذادهی نشده باشند.برای این کار باید قاب فلزی ویژه به ارتفاع 50 سانتیمتر وبه عرض استخر تهیه شده , بطوریکه 40 سانتیمتر آن به وسیله تخته یا ایرانیت پلاستیکی فشرده کاملاً غیر قابل نفوذ شود وبالای آن به میزان 10 سانتیمتر توری باشد. بطوریکه به میزان 40 سانتیمتر آب داخل استخر بماند ومازاد آن سرریز شود.
 
جهت پاکسازی باید ابتدا سطح آب را به 40 سانتیمتر رسانده و بعد 4-3 متر اول هر استخر را بوسیله برس شسته وماهیان را در 4 تا 3 متر اول که شسته شده بوسیله قاب فلزی ساخته شده حبس نموده وشروع به پاکیزه نمودن بقیه استخر نمود که لجن وپس مانده مواد غذایی موجوددر کف استخر از طریق کف شور ودریچه های تعبیه شده به همین منظور خارج گردند.بطوری که لجن ومواد زائد استخر اول وارد استخر دومی یا سومی نگردد ودفعات غذادهی صبح حذف شده وفقط غذادهی بعدازظهر به ماهیان داده شود.مواردی که هنگام قطع برق واز کار افتادن پمپ اصلی باید رعایت شود:
 
راه اندازی پمپ برگشت
 
قطع غذادهی
 
جلوگیری از هر گونه استرس به ماهیان
 
جلوگیری از پاکیزه نمودن استخر
 
 
تغذیه :
 
اصول تغذیه شامل نوع ،میزان و دفعات غذادهی در استخرهای دو منظوره کشاورزی از روشهای کلی اصول غذادهی ماهیان قزل آلا تبعیت میکند.
 
 
ج) پرورش ماهی در کانالهای آب کشاورزی:
 
 
پرورش ماهی در کانالهای آب کشاورزی :
 
کانالهای کشاورزی حد واسطی بین یک منبع آبی (رودخانه , سراب و…) و زمینهای کشاورزی محسوب می شوند که معمولاً بصورت سیمانی می باشند. این کانالها با عمق کم وحداکثر چند متر عرض وطولی برابر با چند صدمتر هستند. شیب کانالهای کشاورزی 20-10 سانتیمتر در 30 متر است . حد مطلوب تعویض آب در آنها 3-2 مرتبه در ساعت می باشد. کانالهای کشاورزی در صورت دارا بودن شرایط مناسب (دما , میزان آب , طول وعمق مناسب , عدم آلودگی و…) می توانند جهت پرورش ماهی قزل آلا استفاده شوند, که معمولاً این کانالها توسط توریهایی به فاصله های حدود 30 متر از یکدیگر مجزا می شوند. بطور کلی پتانسیل نگهداری ماهی در آنها بین 35-25 کیلوگرم در متر مکعب در نوسان است. از آنجائیکه میزان اکسیژن محلول درطول کانال کاهش می یابد واز طرف دیگر بار آلودگی آن افزایش می یابد در فاصه های معینی از کانال آب جاری هوادهی می شود.
 
ماهیدار کردن کانال:
 
- اندازه کانالهایی که بچه ماهیان را در آن می ریزیم متفاوت است وبستگی به وزن ماهی دارد
 
_ برای ماهیان که حدود 3 تا 5 گرم وزن دارند طول کانال تقریباً 10 متر , عرض 1 متر وعمق 5/0 متر است.
 
_ برای ماهیانی که حدود 10 تا 20 گرم وزن دارند طول کانال تقریباً 20 متر, عرض 3 متر وعمق 8/0 متر است.
 
_ برای ماهیانی که بالاتر از 50 گرم هستند طول کانال 30 متر, عرض 6-5 متر وعمق 2/1 متر است.
 
معمولاً عرض کانالها باید 1/0 طول آنها باشد. پس از مشخص شدن محل خرید بچه ماهی , دریافت گواهی بهداشتی وتایید شیلات استان لازم است . 24 ساعت قبل از بارگیری وحمل بچه ماهیان، قطع غذا باید صورت گیرد زیرا اگر ماهیان تغذیه کرده باشند هضم غذا نیاز به اکسیژن اضافی داشته ودر هنگام حمل ونقل ماهی دچار استرس می شود. بعد از رهاسازی ماهیان نیز باید تا 24 ساعت از غذادهی خودداری کرد.
 
 
غذادهی :
 
اصول غذادهی ماهیان در کانال از الگوی غذادهی کلی ماهیان قزل آلا تبعیت می کند.
 
پاکسازی کانال:
 
پاک کردن دریچه ها وکف کانال:
 
بهترین زمان برای پاکیزه کردن کانالها صبحها و قبل از غذادهی به ماهیان است. قبل از تمیز کردن حدود 15-10 ساعت قبل از غذادهی قطع می شود. تخته ها وتوریهای ورودی وخروجی در طول روز بایستی چندین بار بوسیله برس تمیز گردند کف کانال ها باید هفته ای یکبار پاکیزه شود, زیرا قزل آلا به آب شفاف حاوی اکسیژن بالا نیازمند است.
 
در تمیز کردن کانال ابتدا سطح آب را کم کرده (بسته به ارتفاع آب استخر) بعد 3 تا 4 متر اول کانال را بوسیله برس شسته وماهیان را در 3_ 4 متر اول که شسته شده بوسیله قاب فلزی دست ساز حبس نموده وشروع به پاکیزه نمودن بقیه کانال می نماییم تا لجن وپس مانده غذایی موجود در کف استخر از طریق دریچه های تعبیه شده جهت این منظور خارج شود به طوریکه لجن ومواد زائد کانالها وارد کانالهای بعدی نشود. دفعات غذادهی صبح نیز حذف شده وفقط بعدازظهر ماهیان غذادهی می شوند.
 
صید وعرضه ماهیان به بازار:
 
بعد از 5 تا 6 ماه از شروع دوره پرورش , که وزن ماهیان به 250 تا 300 گرم رسید اقدام به صید آنها می کنند. به منظور جلوگیری از تسریع فساد وحفظ شکل ماهی پس از صید باید به مدت 48-24 ساعت قبل از صید نسبت به قطع غذای ماهیان اقدام نمود.
 
بهتر است قبل از صید برآوردی از مقدار ماهیها صورت گیرد تا عملیات بازاریابی بهتر انجام شود.
 
صید ماهی های موجود در کانال کشاورزی به دو طریق انجام می شوند:
 
اگر تخلیه کامل آب کانال امکان پذیر باشد کانال تخلیه شده , کل ماهیان صید می شود
 
در کانال های با آب جاری که امکان متوقف نمودن آب جاری وجود نداشته باشد ماهی ها را در گوشه ای از کانال جمع کرده آنها را صید می کنند.
 
در پایان ماهیان صید شده را در جعبه گذاشته لابه لای آنها خرده های یخ ریخته تا ماهی با کیفیت بالا در بازار عرضه شود.
 

معرفی انواع ماهیان پرورشی گرمابی

 

 

 

آمور

 

 

کپور معمولی

معرفی انواع ماهیان پرورشی گرمابی

 

 

1.كپور معمولی
2.كپور نقره ای(فیتوفاگ)
3.كپور علفخوار(آمور)
4.كپور سرگنده
این ماهیان در آبهای شیرین ودر دمای 25 تا 29 درجه بهترین تغذیه و رشد را دارند و از 15 درجه كمتر و از 35 درجه بالاتر تغذیه قطع می گردد. 

 

محیطهای پرورشی:
ماهیان گرمابی در استخرهای خاكی و بتونی پرورش میابند.كه رشد آنها در استخرهای خاكی به دلیل تولیدات طبیعی استخر بیشتر از استخرهای ذخیره می باشد.

تراكم و تركیب ماهیدار كردن استخرها:
تراكم به معنای تعداد ماهی ایی است كه در یك استخر باید رهاسازی شود.پرورش دهندگان اكثراً تمایل دارند كه تعداد ماهی بیشتری در استخر خودرهاسازی كنند ولی باید توجه كنند كه اگر از مقدار معینی تعداد ماهی بیشتر شود ،نه تنها میزان تولید بیشتر نمی شود،بلكه رشد ماهی خیلی كم می گردد.كارشناسان براساس تجربه سالیان گذشته توصیه می كنند كه در استخرهای كوچكتر از 400 مترمربع 5/0 تا 1 قطعه در هر متر مربع رهاسازی شود كه میزان دقیق آن را كارشناس بر اساس وضعیت استخر مشخص می كند.
با توجه به اینكه در استان ما پرورش دهندگان از آب استخر به میزان زیادی برای آبیاری زمین استفاده می كنند،ماهی مناسب برای این استخرها بیشتر كپور علفخوار(آمور) می باشد.این ماهی به آب زلال و شفاف نیاز دارد و از یونجه وسبزیجات دیگر تغذیه می كند.

تغذیه ماهیان گرمابی:
همانطور كه اشاره شد ،آمور از یونجه و علوفه سبز دیگر تغذیه می كند.هر ماهی آمور برای اینكه به وزن 1 كیلوگرم برسد ،نیاز به مصرف 20 تا 25 كیلوگرم یونجه دارد.ماهی آمور هر روز 40 درصد وزن بدن خود غذا می خورد ،یعنی یك ماهی یك كیلویی،400 گرم علف می خورد.
برای تغذیه وقتی ماهی ها كمتر از 50 گرم هستند علوفه را خرد كنید تا اندازه دهان ماهی شود و آنها را در دو یا سه قاب چوبی بریزید.بهترین زمان غذادهی ماهی آمور ساعت 8 صبح و 4 بعدازظهر می باشد.چون این ماهی حریص است و غذای كپوررا می خورد ،باید اول آنرا با علف سیر نمایید و 2 ساعت بعد ماهی كپور را غذادهی كنید.
ماهی كپور همه چیز خوار می باشد و از گندم و جو خیس شده،ذرت خرد شده و غذاهای باقیمانده تغذیه می كند .هر ماهی كپور برای اینكه به یك كیلوگرم برسد ،باید 4 تا 5 كیلو غلات مصرف كندوهر ماهی روزانه 3 درصد وزن خود غذا می خورد یعنی یك ماهی 600 گرمی 18 گرم غذا در روز میخورد.
غذای كپور را در تشتك ریخته و تشتك را در كف استخر قرار می دهند ،چون كپور از كف تغذیه میكند.
مقدار و تعداد وعده توسط كارشناس اعلام می گردد.
در استخرهای ذخیره چند قطعه نیز ماهی فیتوفاگ می ریزند .این ماهی نیاز به تغذیه دستی نداشته و از تولیدات طبیعی استخر استفاده می كند.برای این منظور رنگ آب باید كمی سبز باشد.
مثال:در یك استخر 200 مترمربعی چه تعداد ماهی و از چه نوع باید رهاسازی شود؟
قطعه كپورعلفخوار(آمور) 160=80% × 200 
قطعه كپور 30 =15% × 200
قطعه كپور نقره ای 10=5% × 0 20 
پرورش ماهی=استفاده بهینه از منابع آبی خرد=خودكفایی خانوار كشاورز 
اگر تعدا دماهی رهاسازی شده بیشتر از این مقدار باشد ، به وزن مناسب نمی رسند و درنتیجه چون كوچك‌هستند،مشتری نخواهند داشت.مردم دوست دارند ماهی درشت بخرند،به همین خاطر ماهی كمتر از یك كیلوگرم را نمی خرند.

میزان برداشت:
اگر پرورش دهنده توصیه های كارشناسی را دقیقاً رعایت كند ،در پایان دوره 6 تا 8 ماهه وزن ماهی آمور به 5/1 تا 2 كیلوگرم،ماهی كپور 1 كیلوگرم و ماهی فیتوفاگ به 800 گرم می رسد.
در مثال قبل میزان برداشت به این قرار است:
كیلوگرم ماهی آمور 320 =2 × 160 
كیلوگرم ماهی كپور 30 =1 × 30 
كیلوگرم ماهی كپور نقره ای 8 =8/0 × 10
بنابراین كل برداشت از این استخر 358 كیلوگرم می باشد.

پرورش ماهـی

مقدمه:
پیشرفت تكنولوژی به همراه تجربه درارتباط باامورات پرورش آبزیان امكانات وراهكارهای جدیدوقابل دسترس وكاربردی راجهت افزایش تولید،كاهش ضایعات وسودآوری بیشتردراختیار پرورش دهنده قرارمیدهد.اماتحقق یافتن امرفوق منوط به كاربردی كردن آن توسط پرورش دهندگان می باشد.

تعریف هوادهی:
هوادهی عملی است كه طی آن آب وهواباهم مخلوط شده و درنتیجه میزان اكسیژن محلول درآب به حداشباع نزدیكترمیشودواكسیژن موردنیاز برای مصرف ماهی تامین می گردد.

منابع تامین اكسیژن آب استخر:
1-ورودوخروج آب ازمحیط پرورش بطوردائم
2-بكارگیری دستگاه های هواده 
3-استفاده ازامكانات قابل دسترس مثل برج هواده
4-ریزش آب ازلوله سوراخدارنصب شده برروی دیواره استخر
5-به گردش درآوردن آب استخر بوسیله پمپ آب
6-تزریق هوابه آب استخربوسیله دمنده های هوا
7-باد و گیاهان

دلایل بكارگیری هواده وروشهای هوادهی درپرورش ماهی:
دربعضی ازاستخرهای پرورش ماهی كه آب به دلایلی به كندی تعویض می گردداكسیژن محلول درآب درطول شبانه روزتغییرات زیادی می كندبطوریكه درروزهای ابری ودرهنگام صبحدم كمبودمیزان اكسیژن كاملاًمشهودمی باشدوتلفات ماهیان رامنجرخواهدشد. لذابایدتدابییری اندیشیدتاسلامت ماهیان درچنین شرایطی حفظ شود.برای این كارمی بایست ازروشهای هوادهی بسیارساده كه هرپرورش دهنده قادربه اجرای آن می باشداستفاده كرد. 

روشهای هوادهی:
1-نصب برج هواده درمحل خروج آب ازلوله موتور پمپ: 
دراین روش آب پس ازعبور ازدهانه لوله اصلی برروی صفحات مشبك برج ریزش كرده وبصورت قطرات بسیارریزدرآمده وواردكانال آبرسانی می شود،درحین این عمل، آب گازهای مضرراازدست داده وبااكسیژن وارداستخرمی گردد. استفاده ازاین نوع هواده دراستخرهای پرورش قزل آلاشدیداًتاكیدمیگردد.
2-نصب لوله سوراخدارپلی اتلینی برروی دیواره استخر:
دراین روش آب پس ازعبورازروزنه های لوله به ارتفاع یك متربصورت قطرات ریزبرروی آب استخرپاشیده شده كه باعـث افزایش اكسیژن می گردد.
3-استفاده ازپمپ های آب :
درروزهای ابری كه ماهیان باكمبوداكسیژن مواجه هستنداستفاده ازاین روش ضروری بنظرمی رسد.برای این كاریك دستگاه پمپ برقی یابنزینی رابرروی دیواره استخرگذاشته وبامكش آب استخروبرگشت مجددآب میزان اكسیژن آب راافزایش دهید.
4- ایجادكانال برروی دیواره استخرونصب كردن لوله های 20 سانتی پلی اتیلنی ( قطركمترازیك اینچ ) در فاصله های 40سانتیمتری روی دیواره استخر بسمت داخل آن .دراین روش آب مستقیماًواردكانال شده وپس ازعبورازلوله هابه داخل استخرریزش كرده ومیزان اكسیژن آب افزایش پیدا می كند.

هواده چه وسیله ای است؟
درپرورش ماهی هروسیله ای كه اكسیژن محلول درآب را افزایش دهدوبه حداشباع نزدیكتركند،هواده به می آید.هوادهنده هابه لحاظ نحوه تزریق هوادرآب متفاوت هستند.بعضی ها از طریق تزریق اكسیژن آب در استخرمثل فواره ،موتور پمپ وبعضی ها دمیدن هوا درآب این عمل را انجام می دهند مثل هواده جت و اسپلش پرورش دهندگانی كه می خواهند تولیدشان بیشتر از ظرفیت استاندارد استخر باشد بكارگیری هواده مثل هواده فوق در طول دوره پرورش ضروری می باشد. 
مثال:
با بكاربردن یك دستگاه هواده می توان تعداد 10000قطعه بچه ماهی قزل آلا را در یك استخر 500 متر مربعی با میزان آب 20لیتر در ثانیه پرورش داد و مقدار 2تا5/2تن ماهی قزل آلا برداشت نمود. 
هوادهی =تامین اكسیژن ماهی=تغذیه بهتر=رشدمطلوب
این نوع پرورش آبزیان در ابتدا در كشورهای درحال 
توسعه انجام میگیرد. 
به مدیریت كمی نیاز دارد. جمعیت ماهیان به درستی 
ارزیابی نمی شود و تفاوتهایی در رشد و اندازه ماهیان دیده می شود. 
استخرها معمولاً بزرگ و كم عمق هستند و مساحت آنها از 1 تا چندین هكتار متغییر است. 
- ماهیان رهاشده متكی به غذای طبیعی است تراكم ماهی كمتر از 1/m2 
- میزان تولید درشرایط مطلوب 1/0 تا 4/0 كیلو كیلو گرم در متر مربع می باشـد. 
- ازنمونه های رایج آن پرورش مـــاهی قزل ققق آلا دردریاچه داخلی نظیر دریاچه نئور در شه شهرستان اردبیل اشاره كرد 
- دروه پرورش طــــولانی بسته به شــرایط اقلیمی و مقدار غذای منبع آبی دارد( منبع:دامپزشکی )

 

فروش تجهیزات و تاسیسات استخرهای پرتراکم

- فروش انواع هواده مخصوص پرورش پرتراکم در استخرهای خاکی و سیمانی.

- فروش انواع مکمل های تغذیه و غذای ماهی گرمآبی.

- فروش بچه ماهی و لارو با کیفیت(برای رشد بسیار سریع).

 

مشاوره:

0912-824-8214

0912-707-6866

 

برای اطلاعات بیشتر به آدرس زیر مراجعه کنید:

http://fishfarm.blogfa.com/page/havadeh

آشنایی با خانواده کپور ماهیان

 

 

مقدمــه

خانواده کپور ماهیان (Cyprinidae) از رده ماهیان استخوانی (osteichthyses) زیر رده (Actinoptrygi) راسته cyprini formes زیر راسته cyprinidei می‌باشند. 80% از ماهیان پرورشی تولید شده در جهان را کپورماهیان و تیلاپیا تشکیل می‌دهد. کپورماهیان بزرگترین خانواده آب شیرین هستند و در ناحیه مصبی و آب‌های لب شور نیز دیده می‌شوند. از لحاظ پراکنش طبیعی، این تیره بجز در آمریکای جنوبی، ماداگاسکار و استرالیا به حد وفور در همه جا منتشر گردیده‌اند. در این تیره 200 جنس و 1600 گونه وجود دارد و در تکثیر و پرورش آبزیان نقش مهمی بازی می‌کنند از لحاظ پرورش جزء ماهیان گرمابی بوده‌اند و در مناطق نیمه گرم و گرمسیر که دارای حرارتی بین 15-20 الی 35-40 درجه سانتی‌گراد باشد پرورش می‌یابند تنها در دریای خزر 20 گونه از خانواده کپور ماهیان وجود دارد مانند ماهی سفید، ماهی کلمه، ماش ماهی، سیم و... که مهمترین آن گونه کپور معمولی (Cyprinus carpio) است که بومی دریای خزر و وحشی می‌باشد و کارهای علمی بسیاری جهت اصلاح نژاد این ماهی برای مقاوم نمودن آن در برابر بیماریها، سرما و پرگوشت شدن آن صورت گرفته است، بطوری که حتی بر روی کاهش استخوان آن از طریق بهگزینی در موسسه ماکس بلانک آلمان کار شده است. (1966, Meske, 1963, Sengbusch) و نژادهای مختلفی از آن بوجود آمده است که کپور فلس‌دار، آینه‌ای، کپور خطی و کپور چرمی یا برهنه و کپورهای دارای بدنی کشیده یا برآمده مانند کپورگانیس یا کپور فرانک از آن جمله‌اند. بدن اکثر آنها از فلسهای سیکلوئیدی پوشیده شده سر آنها عریان بوده اکثرشان سیبلک دارند که معمولاً بیش از 2 جفت نمی‌باشد. کیل عاری از فلس دارند. دارای کیسه شنای دوبخشی‌اند. فاقد معده و دندان عادی بوده و دارای دندان حلقی‌اند. یکی از راه‌های شناسایی آنان شمارش دندانهای حلقی است. پیش‌بینی شده است که تا 150 سال نیز عمر می‌کنند. فصل صید آنها در دریای خزر از 20 مهر تا 15 فروردین است و بر حسب گونه، فراوانی صید آنها متفاوت است بطور مثال آبان و آذر صید ماهی سفید، اردیبهشت و خرداد ماهی کولی و در بهمن و اسفند ماهی کلمه فراوان‌تر است.

کپورماهیان پرورشی

بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده توسط فن لی در 5 قرن قبل از میلاد ماهی کپور معمولی قدیمی‌ترین ماهی پرورشی بوده است که انواع پرورشی آنها را به دو دسته کپورماهیان هندی (Indian Major carp) و کپورماهیان چینی (Chinese carp) تقسیم می‌کنند. کپور ماهیان هندی شامل گونه‌های ذیل می‌باشند:

الف) کاتلا با نام علمی (Catla catla) که از پلانکتونها و نخاله‌های گیاهی موجود در سطح آب تغذیه می‌نماید.

ب) روهو با نام علمی (Labeo rohita) که از مواد گیاهی موجود میان آب تغذیه می‌کند.

ج) مریگال با نام علمی (Cirrhlna mrigala) که در مجاورت کف آب تغذیه می‌کند.

د) کالباسو با نام علمی (Labeo calbasu)، این گونه‌ها نسبت به گونه‌های چینی که در کشور ما یافت می‌شود رشد کندتری دارند گونه‌های چینی عبارتند از:

الف) کپور علفخوار یا آمور سفید با نام علمی Ctenopharyngodon idella

ب) کپور نقره‌ای یا فیتوفاگ با نام علمی Hypophthalmichthys molitrix

ج) کپور سرگنده با نام علمی Hypophtalmichthys nobilis

د) کپور سیاه Black carp با نام علمی Mylopharyngodon piceus که از نرم تنان تغذیه می‌کند.

هـ) کپور لای خوار یا لجنی mud carp با نام علمی Cirrhina molitorella که از مواد پوسیده و رسوبات آلی موجود در گل و لای تغذیه می‌نماید. جدول 1-1- نمایی از میزان تولید کپورماهیان چینی را در ایران و جهان نشان می‌دهد.

ارقـام: تـن

نام گونه	جهان			ایران
	1993	2001	رشد	1993	2001	رشد
فیتوفاگ	6/1903	2/3546	8	29309	36174	6/2
کپور	1319	5/2849	1/10	7544	9480	9/2
سرگنده	3/923	5/1663	6/7	2164	2692	8/2
علفخوار	1500	4/3636	7/11	4269	5497	2/3

جدول 1-1 میزان تولید کپورماهیان چینی را در ایران و جهان

در پرورش کپور ماهیان از دو روش تک کشتی ((Monoculture و روش کشت توام Poly) (culture استفاده می‌شود. برای افزایش تولید علاوه بر ترکیبی از گونه‌های کپور، ماهیانی چون خانواده کفال ماهیان و همچنین اردک ماهیان در روش کشت توام استفاده می‌شود. مبدا پیدایش این ماهی را حوزه دریای سیاه و خزر می‌دانند که از آسیای مرکزی به کشور چین رفته است و سپس به آسیای جنوب شرقی برده شده است بطوریکه ابتدا در ژاپن بصورت تک کشتی پرورش می‌یافته است و در سال 1949 ماهی آمور و کپورنقره‌ای و سرکنده به شوروی سابق معرفی گردید. بررسی هائیکه به منظور پیش رس کردن آنها از طریق تزریق هورمون در شرایط مصنوعی در دهه 1960 تا 1970 با موفقیت انجام شد باعث انتقال این گونه‌ها به کشورهای اروپایی و آمریکایی و کشت توام آنان گردید تا اینکه در تابستان 1345 برای نخستین بار ماهی علفخوار توسط شرکت سهامی شیلات از کشور شوروی سابق خریداری و برای کنترل گیاهان آبزی تالاب انزلی وارد گردید و مولدین گونه‌های دیگری چون کپور نقره‌ای و سرگنده در سال 1351 از کشور رومانی توسط شرکت سهامی دامپروری و پرورش ماهی سفیدرود وارد گردید و در هفت هشت سال گذشته نیز مولدین جدید کپور نقره‌ای و کپور سیاه نیز توسط شیلات از کشور چین خریداری شده است که در مرکز تکثیر و پرورش شهید انصاری رشت نگهداری می‌گردد. اما لازم به ذکر است که در ایران اولین بار تکثیر و پرورش خانواده کپورماهیان با تکثیر ماهی سفید در سال 1340 آغاز شده است. نیاز سالانه کشور ما ایران به پروتئین گوشت ماهی در حال حاضر حداقل 650 هزارتن است و گوشت ماهی با دارابودن 15 تا 24 درصد پروتئین و 1 تا 22 درصد چربی، 66 تا 84 درصد آب و 2 تا 8 درصد موادمعدنی و مقدار کمی مواد قندی برتری قابل ملاحظه نسبت به گوشت قرمز دارد و با هضم پذیری بین 89 تا 96 درصد در مقابل هضم پذیری گوشت گاو و جوجه (مرغ) بین 87 تا 90 درصد و وجود ویتامین‌های گوناگون امروزه طرفداران بسیاری دارد به طوری که گونه کپورمعمولی (Common Carp) به عنوان اصلی‌ترین گونه خانواده کپور ماهیان با دارا بودن 5000 تا 7000 واحد بین‌المللی ویتامین A که هر واحد آن معادل 3/0 میکروگرم است و 32% فلوئور در مقایسه با گونه‌های مطرح دارای ارزش غذایی معادل جدول 2-1 است ضمن اینکه باید بدانیم در هنگام مهاجرت و تخمریزی از میزان چربی و پروتئین ماهی کاسته می‌شود برای مثال ماهی آزاد در طول مهاجرت و تخم‌ریزی حدود 92 درصد از چربی 72 درصد از پروتئین و 62 درصد از خاکستر بدن خود را از دست می‌دهد.

نام فارسی	نام علمی	پروتئین	چربی	رطوبت	خاکستر
		واحد: گرم در هر 100 گرم
تون زردباله	Thunnus albacares	8/25-9/22	5/9-1/0	1/77-3/67	9/1-3/1
قزل‌آلای‌رنگین‌کمان	Oncorhynchus mykiss	6/32-1/26	7/9-1/7	7/63-8/57	6/1-1/1
کپور معمولی	Cyprinus carpio	3/19-4/17	8/14-3/3	8/79-2/66	2/1-1
آزاد ماهی کتا	Oncorhynchus keta	5/24-4/18	8/4-3/1	3/78-9/68	7/1-2/1
گونه خاویاری	Acipencerldae spp.	9/20-4/17	8/3-4/0	89-4/74	4/1-3/0

جدول 2-1 مقایسه ارزش غذایی کپور با برخی ماهیان

گونه‌های مختلف خانواده کپور ماهیان به دلیل استفاده از حلقه‌های اول زنجیره غذایی موجود در آب، استعداد رشد سریع، سازگاری وسیع، گوشت لذیذ، نیاز به حداقل امکانات و سرمایه‌گذاری در امر پرورش و عامه‌پسندی آن جایگاه ویژه‌ای در اقلام غذایی و تغذیه مردم دارند. ضمن اینکه گونه‌های کپور نقره‌ای و آمور علاقه‌مندان بیشتری از کپور معمولی دارد و کپور برکه‌ای یا کاراس با وجود دارابودن تیغ زیاد بدلیل خوشمزه بودن طالبان بسیاری داشته و این ماهی در اروپا هزاران تن به مصرف می‌رسد. در کشت توام به طور متوسط 5/3 تن در هکتار تولید وجود دارد که حداکثر تا 7 تن در هکتار زیر متداول است. البته به طور آزمایشی با هوادهی و غذای دستی به 15 تن نیز رسیده‌ایم ضمن اینکه در اخبار سال 1363 گزارشی مبنی بر تولیدی معادل 25 تن در یک استخر یک هکتاری به عمق 6 متر با غذای طبیعی در طی دو زمستان در منطقه دریان آذربایجان شرقی وجود دارد اما در فیلیپین و سایر کشورها در استخرهای پرورش آب راکد تا 36 تن و در آبهای جاری سرشار از موادغذایی تا 80 تن بر هکتار کپور ماهیان در هکتار تولید داشته‌اند. زمان برداشت در پاییز حوالی آبان ماه است که با صید ماهیان استخوانی دریای خزر هم زمان است.

کپورماهیان پرورشی در ایران

الف- کپور معمولی (Common carp) این ماهی بعنوان یکی از اصلی‌ترین ماهیان پرورشی دنیا شناخته شده است و بطور گسترده‌ای در اروپا و آسیا و خاور دور پرورش داده می‌شود و نوع بومی وحشی آن با نام سازان در آبهای جنوبی دریای خزر مشاهده می‌شود نوع پرورشی آن در سراسر کشور پرورش می‌یابد. در واقع کپور معمولی به دو نوع پشت بلند و کشیده تقسیم می‌شود که در واقع با نسبت ارتفاع بدن به طول استاندارد آنهاست (H:I) بطوری که در کپورهای پشت بلند این نسبت برابر 05/2 :1 تا 60/2 :1 و در کپورهای پشت کشیده برابر 6/2 :1 تا 0/3 :1 است که هر چه این نسبت بیشتر باشد ماهیان کپور به اشکال وحشی خود نزدیک‌تر می‌باشند. کپور دارای بدنی کشیده و از طرفین فشرده می‌باشد به ندرت به طول 100 سانتیمتر و وزن 25-30 کیلوگرم می‌رسد و به 40 سال سن می‌رسد دمای یک تا 40 درجه را تحمل می‌کند. در آبهای گرم و با سرعت کم با بستر شنی یا لجنی پوشیده شده از گیاهان آبزی زندگی می‌کند اما آب قلیایی و درجه حرارت بین 1 تا 2 درجه فعالیت کپور را کم می‌کند.

از آبزیان بسیار ریز نقاط ساحلی و بستر آب مانند کرمها، لارو حشرات و نرمتنان کوچک تغذیه می‌کند در استخرها غذای خود را از میان گیاهان و جانوران کفزی استخر می‌یابند. زمان تخم ریزی آن از اردیبهشت تا تیرماه در درجه حرارت 2/18 درجه سانتیگراد است که در مدت یک هفته در چند مرحله صورت می‌گیرد و قطر تخم 6/1-1 میلی‌متر است و انکوباسیون آنها با جریان آب 2 تا 3 لیتر در ثانیه در 5-3 روز طول می‌کشد. میزان درجه حرارت و غذا در رشد کپور موثر است و 20 درجه سانتیگراد بهترین دما برای رشد است.

ب) کپور علفخوار یا آمور (grass carp) به این ماهی به اشتباه در بازار، ماهی سفید پرورشی می‌گویند. دارای بدنی کشیده و پهن با باله‌های کوتاه و قوی است که شبیه ماهی سفید می‌باشد اما بدنش از فلس‌های درشت که به زرد روشن می‌گراید پوشیده شده است دارای دندانهای حلقی 2 ردیفی است با طول 7-6 میلی‌متر به تغذیه فعال می‌رسد و در زمان 7 تا 13 سانتیمتری با تغذیه 30% زئوپلانکتون رشد خوبی دارد. ضریب غذایی آن 1 به 30 است و غذای اصلی آن را علوفه و گیاهان آبزی تشکیل می‌دهد و جهت کنترل گیاهان به محیط‌های آبی معرفی می‌گردد. بطوری که به اندازه 40% وزن بدن خود در شبانه روز تغذیه می‌کند. مرز شروع و امساک تغذیه بین 10 تا 12 درجه سانتیگراد است و به 50 کیلوگرم می‌رسد بطور متوسط 500 هزار و 7 ساله آن 816 هزارتخم می‌دهد. در زادگاه خود رودخانه آمور که رودخانه‌ای گل‌آلود با بستر سنگریزه‌ای است تخم ریزی در دمای 23-21 درجه بطور دسته جمعی صورت می‌گیرد. دوره انکوباسیون 5/1 روز می‌باشد. بچه ماهیان ابتدا از جلبکها سپس از گیاهان آبزی و لاروهای شیرونومیده، بی مهرگان و سخت پوشان تغذیه می‌کنند و به راحتی میزبان انگلهای داخلی و پارازیت‌های خارجی می‌شود و گوشت آن علاقه‌مندان زیادی دارد.

ج) کپور سرگنده (Big head) مبدا پیدایش این ماهی در رودخانه‌های جنوب و مرکز چین (یانگ‌تسه، کونگسی، کونگتانگ) است شکم این ماهی گرد بوده و دارای سر بزرگ می‌باشد با اینکه از ارزش غذایی خوبی برخوردار است اما سر بزرگ آن از مشتاقان آن می‌کاهد رنگ آن کمی تیره‌تر از کپور نقره‌ای است چشم‌ها پائین‌تر از محور طولی بدن قرار دارد و دندانش حلقی یک ردیفی است و در سطح ساینده آن فاقد شیار است.

تغذیه بصورتی است که ابتدا از پلانکتون‌ها، سخت پوستان و کلادوسرهایی چون chydorus sphaericus ، Daphniasp ، Bosmina sp ، Alona sp ، sida crystallina ، Eurycerus Lamellatus و کوپه پودها تغذیه کرده بطوری که در مرحله انگشت قدی سیکلوپس‌ها و روتیفرها نقش مهمی در رشدشان دارند و لاروهای کفزی از خانواده شیرونومیده همچون chaoborus ، Ephemridae، sialis را مورد تغذیه قرار می‌دهند. کرم‌های توبی فکس و نرم تنان کوچکی چون Limnaea auricularia و valvata و غیره به همراه سوسک‌های آبزی corixa غذاهای دیگر آنرا تشکیل می‌دهند.

تیغه یا کیل زیر شکم تنها پس از پایه باله شکمی مشهود است سرپوش آبششی بطور مشهودی از پایه باله سینه‌ای جلوتر رفته است متوسط باروری آن 500 هزارتخم است و در صورت فراوانی غذا رشد آن بسیار زیاد است. ماهی زئوپلانکتون خوار است، دمای مناسب آب 25-22 درجه سانتیگراد است قطر تخم 1/1-1 میلیمتر و دوره انکوباسیون 5/1-1 روز طول می‌کشد در 8-7 میلیمتری به تغذیه فعال رسیده و وزن خود را تا 50 کیلوگرم می‌رساند.

د) کپور نقره‌ای (silver carp) با نامهای فیتوفاک، تولستولوبیک و نام تجاری ماهی آزاد پرورشی که به اشتباه در بازار متداول است خوانده می‌شود. سر این ماهی گرد و پهن و دارای فلس‌های ریز می‌باشد. دارای تیغه‌های آبششی طویل می‌باشد که در 5/1 سانتی‌متری از الگ تغذیه می‌کنند. البته در ابتدا از فیتو و زئوپلانکتونها تغذیه می‌کند ولی بعداً به فیتوپلانکتونها روی می‌آورند. دارای دهان زیرین و بدنی کشیده و نقره‌ای است. درکشور ما تا 14 کیلو مشاهده شده اما دندان حلقی 4 ردیفی دارد و سطح ساینده آن شیاردار است. دارای کیل کامل می‌باشد و وزن آن تا 20 کیلوگرم می‌رسد تا 17 درصد وزن خود تغذیه می‌کند. در آب ساکن عمل تخم‌ریزی انجام می‌گیرد. متوسط تخم‌ها بین 467 تا 542 هزارتخم می‌باشد در درجه حرارت 23-21 تخم ریزی می‌کند. تخمها 1-7/0 میلی‌متر قطر دارند و انکوباسیون آنها 5/1 روز طول می‌کشد. 50 تا 85% کشت توام را این ماهی تشکیل می‌دهد. داشتن کیل کامل، سرکوچک و نرسیدن انتهای باله سینه‌ای به باله شکمی آنرا از کپور سرکنده متمایز می‌سازد. این ماهی گوشتی لذیذ، چرب و استخوانی دارد و بهترین ماهی پرورشی در نزد عموم می‌باشد.

هـ- ماهی برکه‌ای یا کاراس به نام علمی Carassius carassius این ماهی شبیه کپور معمولی است منتهی سیبلک ندارد. دارای دندان حلقی یک ردیفی است. باله دمی آن شکاف دارد. 25-15 سانتیمتر طول دارد. حداکثر طول آن به 45 سانتیمتر می‌رسد. وزن آن به یک الی 2 کیلوگرم می‌رسد ماهی آبهای راکد است و انواع مختلفی چون کاراس طلایی و سیمگون وجود دارد. مردابها و آبگیرهای پوسیده از خزه برای این ماهی بسیار مناسب است.

در دسته‌های بزرگ در آبهای با رسوبات بالا و لجنی زندگی می‌کند ماهی بسیار سازگار و مقاومی است و تا مدتها خارج از آب زنده می‌مانند. در درجه حرارت کمتر از 14 درجه سانتیگراد تخم‌ریزی نمی‌کند. در رودخانه آمور محل زندگی این ماهی 4-3 بار در سال تخم ریزی صورت می‌گیرد. بطور متوسط 254 هزارتخم می‌ریزد. از موجودات ریز بنتوزی و بقایای گیاهی و حشرات تغذیه می‌کند. در زمستان داخل لجن‌ها فرو می‌رود. بطور ناخواسته درصد بالایی از ماهیان استخرهای پرورش گرمابی را تشکیل می‌دهد اما جز گونه‌های اصلی نیست و رغیب غذایی ماهی کپور معمولی محسوب می‌شود. در ماههای اردیبهشت تا تیر در درجه حرارت 20-19 تخم ریزی می‌کند. تخم‌ها به گیاهان می‌چسبد و 7-3 روز طول می‌کشد تا تخم‌ها به لارو تبدیل شوند با ماهی کپور دورگه‌ای نامناسب می‌دهد که گوشت و رشد خوبی ندارد و دارای یک جفت سیبلک کوتاه و نازک و لبهای نازک باله دمی با شکاف عمیق می‌باشد. اما گونه خالص آن از گوشت بسیار لذیذی در مقابل استخوانی فراوان برخوردار است. در مناطق گرم و خیلی گرم (مانند خوزستان) در عرض یکسال به 35 تا 25 سانتی‌متر و به وزن 2-1 کیلوگرم می‌رسند و در مناطق معتدل هر سه ماه یکبار تخم‌ریزی کرده و در عرض 6 ماه به 400 الی 500 گرم می‌رسد. قسمتی از آن در فصل بهار و مابقی در چاهکهای زیرآبی زمانی که دما به 7 درجه می‌رسد. در فصل پاییز و زمستان صید می‌شوند تعداد تخم کپور اروپایی و ایرانی از 300 تا 700 هزار دانه متغیر است اما به ازاء هر کیلو وزن بدن 100 هزارتخم می‌دهند. کم تفاوتی نسبت به کیفیت آب و غذا، پرزاد و ولدبودن و مقاومت این ماهی هنگام حمل و نقل به نقاط دور دست گوشت لذیذ و مغذی و... از مزایای این ماهی است که مورد توجه پرورش دهندگان است. تکثیر آن بصورت نیمه طبیعی انجام می‌شود. بطوری که از مولدین نر سه ساله و ماده 4 ساله برای تکثیر استفاده می‌شود. برای این منظور 25 الی 50 عدد ماهی مولد رسیده (به وزن 150 الی 250 کیلوگرم) را می‌توان در استخر به مساحت 1000 مترمربع معرفی کرد. مولدین بایستی بالای 3 تا 5 کیلوگرم وزن داشته باشند. یک کپور 7 کیلوگرمی می‌تواند 2/1 میلیون تخم در استخر طبیعی تولید کند که در شرایط طبیعی  آن یعنی 400 هزاربچه ماهی حاصل می‌شود که بر حسب شرایط آب و هوایی این هم‌آوری متفاوت است که در شرایط آب و هوای نامطلوب، انواع مختلف بیماریها و تهاجم دشمنان 70% آن باقی می‌ماند. بالنتیجه حدود 120 هزاربچه ماهی، زنده می‌ماند که 80% آن می‌تواند به استخرهای پرورشی معرفی شود. استخرها بایستی از گیاهان آبزی پوشیده باشند چون تخم‌های کپور بایستی به آن بچسبند تا تفریخ شوند. تنها برخی گیاهان برای این منظور مناسبند که عبارتند از:

چمن دم روباهی  Alopcusus pratensis ، شبدر سوئدی  Trifolium pretense، شبدر چمنی، جگن Carex comans، سازو Juncus arabicus ، و غیره در غیر اینصورت می‌توان بطور مصنوعی از شاخه‌های کاج یا از حصیرهای ساخته شده استفاده نمود مانند سعفه‌های نخل بنام کاکابان (Kakaban) که در اندونزی مرسوم است.

بنابراین با توجه به موقعیت اقلیمی و مساعد کشور برای پرورش ماهیان گرمابی و ظرفیت‌های ایجاد شده با احداث سایت‌های پرورش این ماهیان، انتظار می‌رود با تلاش و همت مسئولین و متخصصین و آبزی پروران در جهت افزایش تولید و بهره‌وری در جهت برآوردن تقاضای جمعیت روبه رشد کشور گام‌های سریعی برداشته شود و در آینده نزدیک شاهد تحقق اهداف پیش‌بینی شده برنامه‌های توسعه کشور باشیم.